حاجی یوسف وفا، استاندار طالبان در استان بلخ و از چهرههای نزدیک به رهبر این گروه، در ماههای اخیر برای اعمال نفوذ سازمانیافته بر روحانیون دینی شمال افغانستان بسیار تلاش کرده است، تلاشی که هدف اصلی آن مستحکم کردن ارتباط این روحانیون با حلقه قدرت در قندهار و هماهنگسازی بیشتر آنان با سیاستها و فرمانهای رهبری طالبان است. در تازهترین اقدام، حاجی یوسف وفا ۱۰۶ تن از روحانیون استان بلخ را به یک نشست رسمی دعوت کرده است. در این نشست، استاندار طالبان در بلخ مستقیم از این روحانیون خواست که از «امارت اسلامی طالبان» حمایت کنند و نقش فعالتری در پشتیبانی از این رژیم داشته باشند.
حاجی یوسف وفا در جریان این نشست مدعی شد که «امارت اسلامی» یک نظام شرعی است که در راس آن علمای دینی قرار دارند. او با تاکید بر جایگاه روحانیون در ساختار قدرت طالبان، گفت که همه افراد جامعه، ازجمله روحانیون، در برابر حفظ و بقای رژیم طالبان مسئولاند. استاندار طالبان در بلخ در ادامه سخنانش افزود: «قربانیهایی که برای برپایی این نظام داده شده و جهادهایی که در برابر کفار انجام شده، همگی به برکت رهبری و سرپرستی علما بوده است. از همین رو مسئولیت علما در قبال مردم و نظام بسیار بزرگ و مهم است.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که طالبان همواره تلاش کردهاند مشروعیت سیاسی و نظامیشان را با تفسیر خاصی از دین و نقش علما پیوند بزنند.
در ادامه این روند، حاجی یوسف وفا در میان این روحانیون سیمکارت توزیع کرده است؛ اقدامی که هدف آن ظاهرا ایجاد ارتباط مستقیم، منظم و دائمی میان استانداری طالبان در بلخ و این روحانیون است تا از این طریق هماهنگیها و پیامها به شکل متمرکز منتقل شود.
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
پس از کشته شدن داوود مزمل، استاندار وقت طالبان در بلخ، در حمله یک مهاجم انتحاری منتسب به شاخه خراسان گروه دولت اسلامی (داعش) در دفتر کارش، به دستور ملا هبتالله آخندزاده، حاجی یوسف وفا به مقام استاندار جدید بلخ منصوب شد. در مدت نزدیک به سه سال فعالیت حاجی یوسف وفا در این مقام، بهوضوح دیده میشود که میزان اختیارات او فراتر از اختیارات معمول دیگر استانداران طالبان است. بررسی و مرور اطلاعیهها و خبرنامههای دفتر استانداری طالبان در بلخ نشان میدهد که او نهتنها امور این استان را مدیریت میکند، که نشستهای مشترک استانداران طالبان در حوزه شمال افغانستان را نیز برگزار میکند؛ نقشی که به طور سنتی در سطحی بالاتر از یک استاندار تعریف میشود. همین اختیارات گسترده و کمسابقه باعث شده که حاجی یوسف وفا با عنوان «سایه رهبر طالبان» در شمال افغانستان شناخته شود.
با منصوب شدن حاجی یوسف وفا به این مقام، یکی از محورهای اصلی که در اولویت برنامههای او قرار گرفت، ساخت، بازسازی و گسترش مساجد و مدارس دینی تحت نظارت مستقیم طالبان بود. حاجی یوسف وفا در دوران نظام جمهوریت یکی از فرماندهان برجسته طالبان در جنوب افغانستان به شمار میرفت و نیروهای تحت امر او از نخستین گروههایی بودند که پس از سقوط استان قندهار وارد این شهر شدند و کنترل آن را به دست گرفتند. به همین دلیل، او در میان طالبان با لقب «فاتح قندهار» شهرت دارد، لقبی که جایگاه او را در ساختار درونی این گروه برجستهتر میکند.
در همین حال، رهبر طالبان در آبان ماه دستور داد که حقوق ماهانه ائمه مساجد از ۹ هزار و ۵۰۰ افغانی به ۱۲ هزار و ۵۰۰ افغانی افزایش یابد و حقوق مدیران مراکز دینی در شهرستانها نیز از هفت هزار افغانی به ۱۱ هزار افغانی برسد. این تصمیم نشان میدهد که طالبان توجه ویژهای به مدارس دینی و همچنین به کنترل و نفوذ بر منابر مساجد دارند و این منابر را به ابزار تبلیغاتی خود بدل کردهاند. شماری از جمعیت افغانستان مذهبیاند و حضور گستردهای در نمازهای جمعه مساجد دارند؛ جایی که بسیاری از شهروندان در معرض سخنان امامان و خطیبان مساجد قرار میگیرند. این روحانیون یا مستقیم از سوی طالبان منصوب شدهاند یا موظفاند محتوایی را که طالبان برای آنان ارسال میکند از منبرها بازتاب دهند، محتوایی که محور اصلی آن پیروی از فرمانها و دستورهای رهبر طالبان و حمایت از «امارت اسلامی طالبان» است.
از زمانی که حاجی یوسف وفا به این مقام منصوب شده است، روند ترویج آموزش دینی بر اساس الگو و خواست طالبان به میزان چشمگیری در شمال افغانستان تشدید شده است. این در حالی است که در دوران جنگ طالبان با حکومت پیشین افغانستان، استانهای شرقی، جنوبی و بخشهایی از غرب کشور شاهد شکلگیری شبکه گستردهای از مساجد و مدارس دینی بودند که شماری از آنها مبلغ عقاید طالبان بودند و حتی برای این گروه سربازگیری میکردند. اکنون طالبان میکوشند همین الگو را در شمال افغانستان پیاده کنند و شبکهای از مساجد و مدارس دینی را بر اساس ایدئولوژی تندروانه خود از اسلام گسترش دهند.
بخشی از مساجد تازهتاسیس در استان بلخ مستقیما به دست حاجی یوسف وفا افتتاح میشود و بهرغم مشغلههای فراوان، افتتاح مساجد و مدارس دینی همواره در صدر برنامههای کاری او قرار دارد. طالبان در دوران حاکمیت مجدد خود توانستهاند شبکه مساجد و مدارس دینی را تحت کنترل بگیرند تا مخالفانشان نتوانند از این شبکه علیه طالبان استفاده کنند؛ امری که حکومت پیشین افغانستان در دوران جمهوریت نتوانست به آن دست یابد.
مدیریت شبکه روحانیون، مساجد و مدارس دینی در استانها، تحت نظارت مستقیم استانداران طالبان ازجمله حاجی یوسف وفا قرار دارد. وظیفه اصلی این شبکه تبلیغ حکومت طالبان و القای این ادعا است که رژیم طالبان مبتنی بر اصول «شریعت اسلامی» است.
